خواب آشفتۀ بنزین

مسیح مهاجری، مدیر مسئول روزنامۀ جمهوری اسلامی، در سرمقالۀ بیست و هشتم آبان این روزنامه نوشته است: «در دولت سازندگی تصمیم بر این شد که قیمت انواع سوخت در سال 10 درصد افزایش یابد. این تصمیم را دولت اصلاحات نیز مدتی عملی کرد، ولی در مجلس هفتم، رئیس مجلس و سه نفر از نمایندگان که مدعی برخورداری از تفکر برتر اقتصادی بودند، با ارائه طرحی تحت عنوان تثبیت قیمت، مانع ادامۀ آن شدند. اگر عمل به آن تصمیم ادامه یافته بود، اکنون قیمت بنزین به حدود دو هزار تومان رسیده بود، بدون آنکه کمترین اعتراض و تنشی در جامعه پدید آورد». نویسنده همچنین با نابهنگام و ناسنجیده توصیف کردن شیوۀ اجرای این تصمیم، غیبتِ جامعxad نگری و پیامدسنجی را بزرگxadترین کاستی آن دانسته است.

گفتن ندارد که تا پیش از حمایت آشکارِ رهبری از افزایش قیمت بنزین، مخالفانِ دولت، سنگxadها را بسته و سگxadها را رها کرده بودند. از هیچ سخنی برای لجنxadمالی کارنامۀ دولت دریغ نمیxadشد، کار چندان بیخ پیدا کرد که شماری از نمایندگان موضوع استیضاح رئیس جمهور را پیش کشیدند. پس از سخنان راهبردی رهبری، مخالفان به یکباره زبان در کام کشیدند. آنان در میانۀ بحرانی دامن xadگستر، کینهxad توزانه در سودای انتقامجویی و تسویه حساب با رئیس دولت بودند؛ با قلابxadهایی آماده برای گرفتن ماهی از آب گلxad آلود؛گمانهxad ای که نزدیک شدن به انتخابات مجلس نیز آن را تقویت می xadکند.

راست آن است که اعتراضxadها فارغ از هوچی xadگریxadها و همهمهxad های هیولایی که حجاب درک واقعیت و فهم زمینهxadهای واقعی برآمدن اعتراضات است، از دید جامعه xadشناختی عصیان تودهxad های مستأصل علیه تورم لگام گسیختهxad ای بود که با افزایش شوکxad آور قیمت بنزین، برهنه پا به پیش خواهد تاخت و کارد را به استخوان خواهد رساند.

شعارها اگر نه همیشه، اما در بسیاری زمانxadها و زمینه xadها حاوی پیامxad هایی بلند و بیدارگر است. شنیدن فروتنانه و وارسی منصفانۀ آنxadها در بزنگاهxadهای سیاسی و در «خیابان» که جزء اساسی سپهر عمومی و محمل کنشگری انسان مدرن است، بیxad گمان متضمن معانی مهمی است. مطابق این تلقی، اگر پیش xadتر شعار مدنیِ «رأی من کو؟» فریاد زده می xadشد، در رویداد اخیر، شعار معیشتی «نانِ من کو؟» بود که در آسمان سرد آبان طنین xadانداز میxadشد. گذار از «رأی» به «نان»، رخدادی بدشگون است. از گسترش دامنۀ فقر و زوال «طبقۀ متوسطی» حکایت میxad کند که در جهان جدید و جوامع توسعه xadیافته موتور محرّک تحولات مثبت اجتماعی است و نیز زایشگاه «جامعۀ مدنی» که به مثابۀ ضربهxad گیری ایمن، مانع رویارویی مستقیم و مصیبتxadبار دولت با ملت است. عایق و سوپاپ اطمینانی است که از گذر کانالیزه و تخلیه کردن خشمxadها، هیجانxadها و مطالبات انباشتۀ آحاد متکثر مردم، افزون بر تلاش برای استیفای خشونت xadپرهیز و قانونمندانۀ حقوق، راه را بر شوشxadهای کور و طغیانxadهای ویرانگر میxad بندد.