چه‌گونه می‌توان بی‌‌حِرمان و گزندْ شادمانه زیست و از تفنگ که با پودوتار فرهنگ لُر تَنیده است، ابزاری مرگ‌آور نساخت، بلکه آن را یادگاری کهن دانست که باید به تاریکنای صندوق‌ها و هزارتوی پستوها تبعید شود. وقت آن است که طرحی نو دَر اندازیم؛ طرحی که شمایل اصلی آن وداع با اسلحه است؛ وداع با اسلحه برای آری...

شعر منزوی تصویر گویای فروپاشی پیوندهای اجتماعی، از طرفی (دستانی که نیست تا پلی به زیستن باشد؛ به دوست داشتن و دوست داشته شدن) و رخت بَستن امید به‌مثابۀ امری وجودی و اگزیستانسیل (صبحی که ظلمت را به عقب برانَد و جان فِسرده را به میهمانی گنجشک‌ها ببرد) از طرفِ دیگر است. فراوانی زنجیر را هم باید اشارتی ...

در وصف خصایل نیکوی ایرانیان سخن‌ها رفته است و کمتر ایران‌ای است که از شنیدن عبارت‌ِ نخ­‌نما و کاریکاتوریزۀ «هنر نزد ایرانیان است و بس» به وجد نیاید و باد به غبغب نیندازد. نقش رسانه‌های رسمی در بَرساختن این تصویر فانتزی و پر از اغراق‌ آشکارتر از آن است که نیازمند توضیح باشد. خاصّه اینکه درون‌زا نیست ...

بی‌ریشگی در این معنا، نبودِ مرجعی عاطفی یا نمادی خانوادگی نیست، رخت بَستن امکانی برای بازشناسی خود در آینۀ دیگران است. فرد در مواجهه با این خلأ، ناگزیر به باز- تفسیر خود در جهانی است که حافظۀ مشترکْ دیگر کار نمی‌کند و از چارچوب‌های تثبیت‌شده نشانی نیست.مرگ پدر و مادر ساختار روانی فرد را در هم می‌کوب...

ناصرتقوایی (۱۳۲۰- ۱۴۰۴) هم از این دنیا رفت. به قول ابراهیم گلستان، همه می‌میرند، اما مرگ بعضی‌ها فرق دارد. بعضی مرگ‌ها تراژیک‌اند. تراژدی آن است که تقوایی باید همان روزی از دنیا برود که مهرجویی رفت؛ یکی با دشنه‌ای در قلب و جسمی کاردآجین و دیگری با بغضی در گلو و زخمی برجان نشسته از سال‌ها خاموشی و بی...

خاک هم دامن‌گیر است و هم مهر گُسل، هم آدمی را به زادبوم فرامی‌خواند، به آنجا که دیده به جهان گشوده‌ای؛ به وطن و نیز چنان است که با مُردن و خفتن در دامن او، نرم‌نرمک از یادها می‌روی و از تو جز خاطره‌ای بر جای نمی‌ماند. همْ در این سیاق سوگناک است که پیشنهاد رندانه و خوش‌باشانۀ آن شاعر امروزین، بر دل م...

زندگی حرفه‌ای بیضایی با استقلال اخلاقی و فکری در نسبت با نهاد قدرت و بازار عجین بود. کارنامۀ پژوهشی او شاهد پایداریِ کم‌نظیر بر خودآیینی هنرمند است: ایستادن در فاصله‌ای سنجیده از دولت، سیاست، مُد و ذائقه‌های تحمیلی. استقلالی که رهاورد آن نه انزوا بلکه «مسئولیت» بود. بیضایی تاریخ را از منظر قربانیان ...

سامان دادن به اقتصاد شرط بهروزی انسان و جامعه است و بی‌اعتنایی به آن یعنی بردن عقل سلیم به قربانگاه ایدئولوژی که یکسره بر پایۀ توهّمات نقدناپذیر و آموزه‌های متصلب بنا شده است و نیز به سِتاندن کار از کاردان و سپردن آن به وفاداران که از کمینۀ توانایی و تخصص محروم‌اند و با آنان همۀ منابع جهان نیز کَم ا...

سِلِبریتی‌های سبز در سرزمین سیم‌کارت‌های سفید و سِلِبریتی‌های سیاه، ‌روزنه‌های نور در خانۀ ظلمت‌پوش‌‌؛ جان‌های بی‌عقده؛ انسان‌های شریف و هنرمندان ملی که با دل خونین لب خندان می‌آورند. بر خاکستر اقتصاد فروپاشیده در جامعه‌ای که جان دادن خویش را به تماشا نشسته است، طبقۀ متوسطی که زیر آوار تورم دفن شده ...

در دورانی که ما می‌زیستیم جهان با چالش‌ها، بحران‌ها و اَبَربحران‌های بسیاری دست‌به‌گریبان بود. مسائل و مشکلاتی که به‌خصوص به‌دلیل برخورداری برخی از کشورها از انرژی اتمی و داشتن سلاح‌های مرگبار بقای نوع بشر را تهدید می‌کرد. در یک‌سو جنگ روسیه و اوکراین و در سوی دیگر جنگ نابرابر اسرائیل با فلسطین و بر...

ما از یاد بردهایم که حکمرانی- خواه خوب یا بد- تنها در جغرافیای سرزمینِ آباد میسر است، نه در برهوت عریانِ عاری از زندگی. ظرفی باید در میان باشد، تا چیزی (مظروفی) در آن ریخته شود.ایران عزیز و کهندیار باستانیمان سخت ناخوش است. منابع آبی روبه پایان است و متخصصان دردآشنا هر روز از بروز فجایعی تازه در پهن...

«کاردان» نه همچون مفهومی موهوم و تأویلبرانگیز بلکه معنایی روشن و سنجیدنی. بنا به آنچه در عرف جهانی و حافظۀ فرهنگی میشناسیم: داشتن تجربه در پهنۀ سیاست و تخصص در شاخهای از علوم، برخورداری از سلامتِ روان و سیرچشمی که لاجَرم پاکدَستی میآورَد. سیاستمداران ما بهندرت جامعۀ ایرانی را میشناسند، زیرا که اغلبْ...

سختجانی فرهنگ ولی همچون هر پدیدۀ سخت و استوار دیگری با نو شدن زمانه و پدیدار شدن نسلxadهای تازه دود میشود و به هوا میxadرود یا اینکه چنان حقیر میxadشود که جز به پشتوانۀ قهر و قدرت نمیxadتواند بر پای خود بایستد. در این وضعیت فرهنگ، دچار مرگِ مغزی شده است و از علائم حیاتی خالی است. حتی درحالت آویختگی ...

زمین سیارۀ رنج است. رنج نام دیگر زندگی است و نه آیا صاحبِ هستی در کتاب کریم از آفرینش انسان در رنج سخن گفته است؟! و رنج همچون زخمْ گاه دستگیر روح نابالغ آدمی است و چشم او را به وجوه دیگر هستی باز میکند. گاه زخمی که به پا داشتهام زیروبَمهای زمین را به من آموخته است/ گاه در بستر بیماری من حجم گل چند ب...

در دفاع از انتخابات آزاد برای من مثل روز روشن است که انتخابات پُرشور، تنها زمانی دستیافتنی است که جریانهای مختلف فکری و جناحهای متنوع سیاسی در فضایی عاری از فریب و خشونت با یکدیگر رقابت کنند و مردمانِ وارَسته از فقر و ترس و تبعیض، سرنوشت سیاسی خود را چونان حقی مسلّم تعیین کنند. یقین دارم که مردمان گ...

چرا جان آدمی در این گوشه از جهان تا این اندازه بیارزش است؟چرا در کارو کردار انسان ایرانیِ اینجا و اکنونْ عافیتطلبی و خودخواهی، مسئولیتپذیری و منافع جمعی را به حاشیه رانده است؟چرا قانونگریزی در نزد عموم ایرانیان به کنشی لذتبخش تبدیل شده است، چنان که دچار توهّم خود- زرنگپنداری میشوند؟پلهای هوایی متروک...

دیدن این سریال افقی تازه به روی من گشود. فروریختنِ انگارۀ سلبریتی خوشبخت و بازنگریستن در چهرۀ انسان بهمثابۀ موجودی که تختهبندِ بَلاست و در جهانی سراسرْ رنج و بیعدالتی میزیَد. سلبریتیها فارغ از درجۀ شهرت و محبوبیتشان انسانهایی معمولیاند. در میان آنان هستند کسانی که شنیدن داستان زندگیشان تکاندهنده است...

در وضعیتِ آشوبناک اینجا و اکنون که گاریِ شکستۀ معیشت از پرتگاه تورمی تناور به مَغاکِ رکودی جانسخت فرو غلتیده و چراغ ساحل آسودگیها در افق پیدا نیست، ازدواج چونان کالایی مجلّل دَستنایافتنی مینمایَد. به دیدۀ انصاف اگر بنگریم آنچه اینک پیش روی ماست، وضعیتی بَس بغرنج است؛ چرا که هم طلاق روبه فزونی است و ...

محمدعلی اسلامی نُدوشن (۱۳۰۳–۱۴۰۱)، شاعر، نویسنده، حقوقدان و پژوهشگرِ آوازهمَند، در همۀ عمر گرانبارش - که جانمایۀ آن را در بالغ بر پنجاه کتاب و صدها مقاله به ودیعت نهاده است- جزْ به ایران نیندیشید.ایرانباوریِ او از آفتِ ناسیونالیسم و هر ایدئولوژی دیگری که جهان فراخ انسانی را به تنگنای سیاست یا عقیده ...

بهراستی چهگونه است که آمریکا به نشانۀ حمایت از فرزندخواندۀ شریرِ خود، ناوهای هواپیمابَر را از آن سوی جهان به خاورمیانه گسیل میکند، اما از کشورهای عربی در دفاع از مردم بیپناهِ غزّه بانگ مرغی برنمیخیزد و واکنشها، از بیانیههای محافظهکارانه و عافیتطلبانه فراتر نمیرود؟ در این میان، جمهوری اسلامی تنها کشو...