هوای تازه

چه‌گونه می‌توان بی‌‌حِرمان و گزندْ شادمانه زیست و از تفنگ که با پودوتار فرهنگ لُر تَنیده است، ابزاری مرگ‌آور نساخت، بلکه آن را یادگاری کهن دانست که باید به تاریکنای صندوق‌ها و هزارتوی پستوها تبعید شود. وقت آن است که طرحی نو دَر اندازیم؛ طرحی که شمایل اصلی آن وداع با اسلحه است؛ وداع با اسلحه برای آری گفتن به زندگی و زندگی بخشیدن به نسل‌های نوظهور و شادمانه رقصیدن در جشنی که جز شادی نشایَد؛ زیراکه فرصت زیستن به‌طرز بی‌شرمانه‌ای کوتاه است و مجالِ همنشینی با هزار سالگان، ابدی. وقت آن است که زنجیر ...

در وصف خصایل نیکوی ایرانیان سخن‌ها رفته است و کمتر ایران‌ای است که از شنیدن عبارت‌ِ نخ­‌نما و کاریکاتوریزۀ «هنر نزد ایرانیان است و بس» به وجد نیاید و باد به غبغب نیندازد. نقش رسانه‌های رسمی در بَرساختن این تصویر فانتزی و پر از اغراق‌ آشکارتر از آن است که نیازمند توضیح باشد. خاصّه اینکه درون‌زا نیست و حاصل قیل‌وقال‌های ایدئولوژیک در «برهه‌های حساس کنونی» است. از این تصویر انتزاعی تا مردم انضمامیِ گوشت‌وپوست‌وخون‌دار که می‌آیند، رنج می‌برند و می‌روند، فرسنگ‌­ها فاصله است؛ چندان که نسبت آنها با رسا...

حسین بن علی، همچون هر مصلح اجتماعی دیگری کار آسانی در پیش نداشت. دستگاه عظیم تبلیغات تصویری از یک شورشی و انقلابی از ایشان ساخته بود که بر امام زمان خود (خلیفۀ حاکم) شوریده است و سودای بر هم زدن آرامش و امنیت جامعۀ اسلامی را در سر دارد. این تصویر را ماشینِ تبلیغات نظام سرکوبِ اموی، تولید و شکمهای انباشته از حرام، شخصیتهای خو کرده به خودکامگی و اذهان خرافهزده باور کرده بود. به حسین بن علی وعدههای وعدههای بسیار داده شد تا دست از آرمانهای خود (اصلاح امت جدّم و مبارزه با فساد) بشوید و با رژیم یزید بیعت کند، او ولی بالیدۀ مکتبِ حق و پَروَردۀ دامنهای پاک بود؛ ازینرو پس از بینتیجه ماندن تلاشهایش برای نجنگیدن و خلاصی یافتن از دو گانۀ بیعت یا جنگ، مرگِ عزیزانه را بر زندگی ذلیلانه رجحان نهاد و به بش...

اکنون بهراستی باید تأسیس مدرسههای طبیعت و تربیت شهروندان سبز، نویسندگان و هنرمندان و صنعتگرانِ سبزاندیش به اصلیترین و اصیلترین سیاست راهبردی نظام تدبیر تبدیل شود. اکنون که در گسترۀ وسیعی از ربع مسکون بحران کمبود و پایان منابع آب از هر زمان دیگری، عمیقتر وخیمتر شده است و ته کشیدن ذخایر آبهای زیرزمینی، خشکسالی و کمآبی را از پدیدهای بومشناختی به مسألهای امنیتی برکشیده است؛ چندان که از بروز جنگ جهانی آب در جای جای گیتی سخن میرود؛ جنگی که شعلههای آتش آن دیری است که از درون مرزهای سرزمینی زبانه کشیده است. از آسمان کبودِ خاورمیانۀ خونین تا ژرفترین لایههای خاکِ تشنۀ کهن دیار تفتیدهمان. نوبت آن رسیده است- و بَسی زمان که در این پویه از کفمان رفته است- که اندیشیدن به زمین و پاسداری از طبیعت و نگاهبان...

استاد رضا بابایی سحرگاه دوشنبه 18 فروردین نود و نُه در موسم شیوع کرونا به خط پایان رسید و از سیارۀ رنج به جهانی دیگر رخت بست. با هجرت غریبانۀ او که در چشم من مجسمۀ رنج و فرهیختگی بود و از رنجِ فرهیخ...

از آن رو که عین بررسی از مرجع زندگی طبق کپی رایت است، نمایشگاهِ اشک و لبخند است؛ همچون بررسی از مرجع زندگی طبق کپی رایت که پر از نشیب و فرازها و پست و بلندهای تلخ و شیرین است؛ گردنه xadهای نفس xadگیر و سراشیبxad های آرامش xadبخش. مستطیل سبز، بی هیچ کم و کاست، پ...

* مهدی خلجی/ پژوهشگر فلسفه و دین تنها در صورتی میتوان به آینده امیدوار بود که خوشبین نباشیم. آدم خوشبین مدعی است که آینده را میداند: اگر مذهبی است، به سنّت و مشیّت الاهی و فرجامِ خوشِ جهان باور دارد؛ اگر مارکسیست است به تقدیر تاریخ یا پیشرفتِ ناگزیر بشر.بر خلافِ خوشبینی، امید بر جهل استوار است. امیدواریم چون نمیدانیم آینده به کدام سمت میرود؛ ولی اینقدر میدانیم که آینده آبستن امکانهای بیپایان است، امکانهای فرخنده و امکانهای فاجعهبار.خوشبینی به سبب آنکه بر برداشتی تقدیرگرایانه از آینده تکیه دارد، چشماندازی برای تغییر آینده پیش رو نمیگذارد و در نتیجه بهانه و توجیهی است برای دست ...

انتخاباتِ 96 را می توان از زوایای گونه گون نگریست. در این نوشتار برآنم تا از منظر خود وجوه تمایز و امتیاز آن را با انتخاب های پیشین برآفتاب افکنم. * نخست ْحضور مخالفانِ و منتقدان در کارزاری سرنوشت ساز بود. به سخنِ دیگر آشتی خاموشان و مُردّدان با صندوق رأی به مثابه یگانه شیوه¬ی تغییر و اصلاح شرایط** حمایتِ گسترده ی فرهیختگان دانشگاهی و پژوهندگان مستقل و یا به بیانی موسّع اصحاب و فکر و فرهنگ و هنر یا هر آنکه گمان می برد سخنش در نزد مخاطبان وزن و ارجی دارد؛ از مصطفی ملکیان و بابک احمدی و رضاداوری اردکانی گرفته تا علی نصیریان و شهرام ناظری و علی کریمی و باران کوثری.*** حضور سرشار و امیدبخشِ ایران...

* محسن رنانی/ استاد دانشگاه، پژوهشگر اقتصاد سیاسی و روشنفکر قلمرو عمومی امشب(21 مهرماه 95) شام غریبان است، از دیرباز، شیعیان به یاد غریبی بازماندگان واقعه عاشورا که چنین شبی (شامگاه عاشورا) نخستین شب از یک دوره بلند اسارت و آوارگی و غربت آنان است، به عزا مینشسته اند. کودک که بودم، مادرم در غروب عاشورا یک سینی پر از شمعهای روشن به دستم میداد و به کوچه می رفتم و در تاریکی در گوشه ای می نشستم و به آواز بلند می خواندم: «ای شیعیان امشب، شام غریبان است؛ جسم حسین عریان، اندر بیابان است». یادش به خیر، عموی شهیدم را که اندکی از من بزرگتر بود و با من می آمد ...

بسیاری از ما ایرانیان نام شخصیّتxad های بازیxadهای رایانهxad ای، فوتبالیست xadها و ستاره xadهای سینمای هالیوود را بهتر و بیشتر میxad دانیم تا نام فرهیختگان و نخبگان خطّه xadی فرهنگی xadمان از کهنه xadروز تا امروز! اینxadکه دانشجوی ادبیّات فارسی دانشگاهِ تهران در روز بزرگداشتِ سعدی در پاسخ به درخواستِ مجری تلویزیون برای از بَرخواندن شعری از خداوندگار مُلکِ سخن و یکی از ارکان فرهنگ و ادبِ این سرزمین، دَرمیxad ماند. شاید در ظاهر ناچیز و طبیعی به نظر آید، امّا به واقعْ فاجعهxad ای فرهنگی است که تنها آگاهان از ژرفای آن آگاهند. رتبه xadی نازلِ رشته xadی زبان و ادبیاتِ فارسی در میان...